29 ارديبهشت 1395
رتبه دانشگاه های برتر براساس اثرگذاری فناورانه و نوآورانه
سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) از رتبه بندی دانشگاه های کشور بر اساس میزان اثرگذاری فناورانه و نوآورانه خبر داد و گفت: ۳۰ دانشگاه کشور دارای بیشترین اثرگذاری هستند.

به گزارش اداره روابط عمومی و همکاري های علمی بين المللی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) ، دکتر محمدجواد دهقانی با اعلام این خبر گفت: تبدیل علم به ثروت و قدرت با حفظ ارزش های اسلامی اساس سند سیاست های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری را تشکیل می دهد. یکی از ملزومات تحقق این اساس پیوند میان علم، فناوری و نوآوری است که نیازمند تولید علمی است که اثرگذاری فنآورانه و نوآورانه داشته باشد.

وی افزود: از سال ۱۳۷۳ شمسی، دنیا با شتاب بیشتری بدنبال تولید چنین علمی است، بنابراین تاکید یک جانبه و صرف بر کمیت تولید علم بدون در نظر گرفتن سایر ابعاد توسعه علمی باعث خواهد شد تا از مسیر تبدیل علم به ثروت و قدرت دور شویم.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یادآور شد:تاکید یک جانبه بر کمیت، راهبردی اشتباه در تولید علم است و به تنهای به توسعه علمی منجر نخواهد شد. همچنین این امر مغایر سند سیاست های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری است.

وی گفت: از سال گذشته پایگاه استنادی علوم جهان اسلام تمام اهتمام خود را در جهت تبیین ابعاد مختلف این سند بکار برد. مرجعیت و دیپلماسی علمی دو بعد دیگری هستند که همزمان با افزایش کمی تولید علم باید مورد توجه قرار گیرند. بعلاوه دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی در کنار توجه به افزایش کمیت تولید علم باید برای اثرگذاری فنآورانه و نوآورانه آن نیز برنامه ریزی نمایند.

دهقانی افزود: یکی از روش های مرسوم برای سنجش میزان اثرگذاری فنآورانه (Technological Impact) و نوآورانه علم (Innovational Impact)، الف) محاسبه میزان بکارگیری آن در تولیدات علمی بخش های تحقیق و توسعه صنایع، ب) بکارگیری آن در تولید اختراعات یا نوآوری ها، ج) مشارکت دانشگاه و صنعت در پروژه های تحقیقاتی د) مشارکت با صنایع خارج از مرزهای ملی است. بر اساس این چهار شاخص دانشگاه های کشور مورد رتبه بندی قرار گرفتند. در این رتبه بندی وزن این چهار شاخص به ترتیب ۳۰، ۳۰، ۱۰ و ۳۰ است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) اظهار داشت: بخش های تحقیق و توسعه صنایع مختلف در سطح بین المللی همانند دانشگاه ها بخش قابل ملاحظه ای از نتایج پژوهش های خود را در معتبرترین مجلات علمی بین المللی نمایه سازی می کنند.
وی افزود: برای محاسبه مقدار این شاخص نمایه تامسون رویترز (آی.اس.آی) در فاصله سال های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴ مورد بررسی قرار گرفت که یک فاصله ۱۰ ساله را شامل می گردد. تعداد استنادهای صورت گرفته توسط هر یک از این پژوهش ها به کمیت تولید علم دانشگاه های کشور مورد اندازه گیری قرار گرفت که در دنیا آن را تحت عنوان اثرگذاری فنآورانه علم می شناسند.

دهقانی گفت: برای سنجش اثرگذاری نوآورانه علم میزان بکارگیری علم تولید شده در اختراعات ثبت شده بین المللی یو.اس. پتنت (US patent) شمارش شد. نظام ثبت اختراعات یو.اس. پتنت به همراه نظام اروپا (European patent) و ژاپن (Japanese patent) از مهمترین نظام های بین المللی در این زمینه محسوب می شوند که از مقبولیت جهانی برخوردارند.

وی افزود: بخشی از نتایج پژوهشی که به صورت مقالات پژوهشی در سطح بین المللی منتشر می گردند ماحصل فعالیت های مشترک بین دانشگاه و صنعت هستند. مجلات بین المللی که نتایج این پژوهش ها را منتشر می کنند نشان می دهند که آیا این پژوهش ها نتیجه یک مشارکت درون مرزی هستند یا اینکه یک دانشگاه با جذب یک صنعت برون مرزی به انجام پژوهش پرداخته است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یادآور شد: بنابراین در رتبه بندی صورت گرفته هر دو نوع همکاری مورد محاسبه قرار گرفت. باید در نظر داشت که انجام این دسته از پژوهش ها نیازمند وجود بخش های تحقیق و توسعه در بخش صنعت و همچنین قدرت دانشگاه در جذب صنایع است.

وی گفت: بر همین اساس در بین دانشگاه های علوم پزشکی به ترتیب دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دانشگاه علوم پزشکی کرمان و دانشگاه علوم پزشکي بقية الله (عج) رتبه های اول تا دهم را کسب کردند.

دهقانی اظهار داشت: در بین دانشگاه های جامع کشور به ترتیب دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه شیراز، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه رازی، دانشگاه تبریز،دانشگاه بو علی سینا، دانشگاه اصفهان و دانشگاه مازندران رتبه های اول تا دهم را به خود اختصاص دادند.

وی افزود: در بین دانشگاه های صنعتی به ترتیب دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، دانشگاه صنعت نفت، دانشگاه صنعتی سهند و دانشگاه صنعتی شاهرود بیشترین اثرگذاری فنآورانه و نوآورانه را کسب کردند.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: سهم هر یک از دانشگاه های کشور از کل کمیت تولید علم و استنادهای دریافت شده کشور متفاوت است. به عنوان مثال دانشگاه علوم پزشکی تهران در فاصله سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴ نه ممیز دو دهم درصد از کمیت علم کشور تولید کرده است و در همین فاصله زمانی ۹.۷٪ ( نه ممیز هفت دهم درصد) از استنادهای کشور را دریافت کرده است.

وی گفت: همچنین میزان استنادهای دریافت شده از بخش های تحقیق و توسعه صنایع و همچنین اختراعات ثبت شده در دانشگاه های مختلف با یکدیگر بنا بر نوع کمیت علمی که تولید می کنند متفاوت است بدین ترتیب در برخی دانشگاه ها علم تولید شده اثرگذاری فنآورانه و نوآورانه بیشتری داشته است.

دهقانی خاطرنشان کرد: به عنوان مثال ۳.۶٪ از کل استنادهای دریافت شده توسط دانشگاه تهران از سوی بخش های تحقیق و توسعه صنایع صورت گرفته است و ۰.۲٪ (دو دهم درصد) از استنادهای صورت گرفته از اختراعات ثبت شده توسط کشورهای مختلف دنیا در نظام ثبت اختراعات یو.اس. پتنت بوده است.

وی افزود: مقالات پژوهشی تمامی تولیدات علمی دانشگاه ها را تشکیل نمی دهند، اما آنچه امروزه در سطح کشور با عنوان کمیت تولید علم مرسوم شده عمدتا انتشار نتایج پژوهش ها در معتبرترین مجلات بین المللی را در بر می گیرد. با توجه به اهمیت این دسته از انتشارات نه فقط در سطح کشور بلکه در سطح بین المللی نیز این بخش از تولیدات علمی دانشگاه ها مورد تاکید بسیار زیادی قرار می گیرند.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: دانشگاه های مختلف با نسبت های مختلفی با بخش های تحقیق و توسعه صنایع همکاری می کنند از همین رو سهم مقالات حاصل از مشارکت با یک بخش صنعتی از کل مقالات از یک دانشگاه به دانشگاه دیگر فرق می کند.

وی افزود: به عنوان مثال سهم مقالاتی که دانشگاه صنعتی شریف با مشارکت صنایع در مجلات بین المللی منتشر کرده است ۲.۸٪ (دو ممیز هشتم دهم درصد) از کل تولید علم این دانشگاه است و همچنین ۰.۵٪ ( نیم درصد) از کل کمیت تولید علم این دانشگاه با همکاری صنایعی از خارج از کشور صورت گرفته است.



سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: هر چند کمیت تولید علم در طی سال های گذشته بیش از هر چیز به عنوان سنجه ای برای توسعه علمی مورد استفاده قرار گرفته است، اما دنیای علم بدنبال کمیتی علمی است که اثرگذاری فنآورانه و نوآورانه نیز داشته باشد.

وی گفت: این مسئله به روشنی در سند سیاست های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری مورد تاکید قرار گرفته است. بر همین اساس تمایز بین علم کاربردی و علم بنیادی از طریق شمارش میزان بکارگیری آن در بخش های تحقیق و توسعه صنایع یا اختراعات ثبت شده از یک طرف و میزان استفاده از آن در محیط های غیر صنعتی مانند دانشگاه ها مشخص می گردد.

دهقانی خاطرنشان کرد: در حالی که جمهوری اسلامی ایران همواره خواهان حرکت در مسیر توسعه پایدار است توانایی تشخیص بین علم کاربردی و علم بنیادی به منظور ایجاد تعادل در تولید علم از اهمیت بسزایی برخوردار است.